Sinterklaas, die eigenlijk Hendrik heete, tilde z'n baard op en nam een slokje jenever. Op hetzelfde ogenblik hield de zevenjarige op met te geloven in Sinterklaas. Ik neem aan dat het tijd werd. Je kunt niet alsmaar doorgaan met te geloven in een gebaarde vent die over de daken rijdt en geschenken door de schoorsteen gooit.

Vroeger of later moet zoiets een einde hebben, want ik heb tot nu toe nog nooit gehoord van een 33-jarige die nog steeds in Sinterklaas geloofd. Hij zou op den duur erg eenzaam komen te staan. Iets anders is het met UFOs of met Elvis in z'n goeie jaren die rondrijdt in z'n rooskleurige Cadillac. Er zijn verenigingen voor liefhebbers waar men lid kan worden, en omgaan met soortgelijke en het in z'n vrije tijd leuk hebben.

Maar wat betreft het geloof in Sinterklaas of de Paashaas na een zekere leeftijd gaat het meest om een overlevingsstrategie. Men wil geen idioot zijn op het werk. "Zeg niks tegen Jan, hij weet niet dat Sinterklaas niet echt bestaat en hij heeft pas een 50-zijdige e-mail geschreven naar Myra in Turkije".

Iets anders is het met die andere baardige man die ook uit de hemel komt vallen tijdens de kersttijd. Ja het is hij waar het oorspronkelijk om gaat kort voor het einde van het jaar en waar nog steeds een boel volwassenen in geloven. Een bebaarde man - die op 't water kon gaan en zieken genezen door handoplegging en die kon opstaan na z'n dood en daarna naast z'n vader kunde gaan zitten in eeuwigheid, amen - is duidelijk waarschijnlijker dan die andere man die op z'n paard rondrijdt en alle kinderen op één en dezelfde avond bezoekt.

De vraag is natuurlijk: waarom? Fantasie als fantasie en behoefte als behoefte. De ene bebaarde oom mag men niet langer in geloven na een zekere leeftijd als men tenminste als normaal beschouwd wil worden. De andere kun je gerust in blijven geloven als volwassene - je kunt zelfs president worden van de USA en stemmen winnen omdat je gelovig bent. Stel je voor dat George W. Bush gezegd had dat hij in Sinterklaas geloofde? This war is for Santa Claus! Zou iemand op hem gestemd hebben? En waarin ligt eigenlijk het verschil? Wees eerlijk!

We weten allemaal dat Sinterklaas een beetje hulp nodig heeft, anders komt hij niet. Iemand moet even een krant gaan kopen als hij überhaupt zal opdagen. En wat betreft de vraag "zijn er hier lieve kinderen?" is dat nooit een werkelijke voorwaarde geweest. Sinterklaas komt niet met cadeautjes als je die niet zelf koopt. En het is precies hetzelfde met Jesus. Het gaat er om dat allen die geloven mee moeten doen voor spek en bonen, anders fungeert het niet.

God blies leven in Adam en schiep de wereld in zes dagen en op de zevende ging hij naar de uitverkoop op IKEA. Ongeveer zoiets. Ben je mee in zo'n gemeenschap dan hoef je niet meer eenzaam te zijn. Er zijn verbazing-wekkend veel normaalbegaafden die meedoen met het religieuze spelletje voor volwassene.

En eigenlijk is dat niet verkeerd. Helemaal miet. Je mag precies geloven in welke goden of avgoden je wil, zolang jouw goden niet kinderenverzorgers bevelen om te vermoorden, ockupanten niet gaan wonen in andermans land, of priesters de homosex gaan veroordelen. We mogen eigenlijk blij zijn dat er nog enkelen zijn die geloven in een hel waar men verbrandt wordt als men niet aardig is. Zoals een geestelijk alternatief die enkelen kan motieveren om het goede te doen ook als het zich helemaal niet loont, en een soort variant voor volwassenen: "je krijgt geen sinterklaascadeau als je niet lief bent" voor diegene die te groot zijn om in Sinterklaas te geloven.

Wij, niet-gelovigen, behelpen ons anders vrij aardig in ons geseculariseerde bestaan. We leven in een deel van de wereld waar de meesten het zich kunnen veroorloven om niet te geloven in Sinterklaas, kabouters, spoken, God of Jezus en dat gaat meestal goed. Wij proberen het meeste te verklaren met behulp van wetenschap en lossen de problemen op met kennis en geld en vergeten dat er soms ogenblikken zijn dat we behoefte hebben om aan iets veel groters te geloven. En dat we begrip hebben voor dingen die niet altijd verklaart moeten worden, en zaken die niet opgelost kunnen worden. Dingen die zo groot zijn dat niet eens een minister-president of een minister van buitenlandse zaken er een antwoord op hebben. Hoe graag we dat ook zouden willen.

Gepubliceerd met verlof van Lena Sundström.